Jump to content

Wikingowie


Ejbert
 Share

Recommended Posts

  • Moderator

Wikingowie to są Skandynawowie, czyli ludy zamieszkujące Półwysep Skandynawski i Jutlandię (Danię).
Skandynawia, państwa skandynawskie to rejon Europy Północnej - Szwecja, Norwegia, Finlandia, Islandia, Grenlandia, wyspy Alandzkie, Wyspy Owcze i Dania, która teoretycznie nie jest państwem skandynawskim i nie leży na Płw. Skandynawskim, lecz jest połączona więzami językowymi, kulturowymi i historycznymi z Norwegią i Szwecją. Półwysep Jutlandzki w większej części należy do Danii, część południowa należy do Niemiec (Szlezwik-Holsztyn)
Skandynawowie należą do grupy plemion germańskich, wywodzących się od Germanów Północnych (Danowie, Jutowie, Swionowie, Goci skandynawscy mówiący wymarłymi językami: norn, pranordyckim, staronordyckim, starogotlandzkim. 

Prapoczątki kultury skandynawskie sięgają końca epoki paleolitu (12 - 11.000 lat p.n.e.) i związane są z wycofywaniem się lodowca, który uniemożliwiał rozwój roślin i zwierząt w tym rejonie.
Ok. 8000 lat. p.n.e. ocieplenie klimatu i topniejące lody pozwoliły na stopniowe osiedlanie się ludzi. Prowadzili oni myśliwsko koczowniczy tryb życia ok. 7 - 5000 lat p.n.e.
W neolicie, stopniowo następowało przejście do osiadłego trybu życia, dzięki poznaniu uprawy roli i hodowli bydła - ok. 2.5 - 1.500 lat p.n.e. 
W tym czasie zawędrowali tu indoeuropejczycy stapiając się z ludnością miejscową i dając początek językowi pragermańskiemu i ludom germańskim - ok. 1200 lat p.n.e.

W epoce brązu ok. 1500 - 500 p.n.e. następuje rozkwit ludów germańskich, rozwój handlu, metalurgii, rzemiosła (kultura nordyjska, charakterystyczna dla terenów Niziny Niemieckiej, Jutlandii i południowej Skandynawii). Wierzenia tego okresu to kult solarny, lunarny, kulty akwatyczne i płodności. 
Zacieśnianie się kontaktów między różnymi częściami Skandynawii wpłynęło na utrwalenie więzi językowej, kulturowej i religijnej oraz ukształtowanie się współnoty etnicznej.
Pod koniec epoki brązu plemiona germańskie migrowały na południe, duża migracja trwała do ok. VI w. p.n.e. a ok. IV w. Goci skandynawscy, Gepidzi i inne ludy dotarły do źródeł Odry, zatrzymując się na granicy osadnictwa celtyckiego (która biegła wtedy wzdłuż Łaby).

W przedrzymskiej epoce żelaza - V w. p.n.e. do początku naszej ery) to zahamowanie rozkwitu ludów mieszkających w Skandynawii (być może przez oziębienie klimatu), upadek metalurgii miedzi (weszło żelazo), masowe migracje ludności. Na południe ruszyli Longobardowie, Wandalowie, Burgundowie, Goci, Gepidzi, Jutowie, Danowie, Heulowie, Harudowie, Rugiowie i inni. Ze wszystkich migrujących plemion tylko Danowie nie zerwali bezpośrednich kontaktów z dawną ojczyzną. Ale ten czas to także rozwój żeglarstwa, okręty budowane przez Skandynawów budziły podziw w całej Europie.
Rzymska epoka żelaza w Skandynawii to okres od 50 r. do V w. n.e. 
Wpływy Cesarstwa Rzymskiego widoczne są w metalurgii żelaza, budowie grodzisk i osad obronnych, w rozwoju żeglugi, handlu, w rozwoju pisma.
Następiła centralizacja władzy, która umożliwiła ówczesnym możnowładcom udoskonalenie techniki wojennej, co w rezultacie doprowadziło do powstania ok. III w. klasy zawodowych wojowników, budowy fortyfikacji i składów broni. 
VII i VIII wiek to czas nie tylko profesjonalizacji wojska ale też udoskonalania okrętów i zwiększającej się ekspansji morskiej oraz kształtowanie się zrębów państwowości Norwegów, Szwedów i Duńczyków. 
W zachodniej Skandynawii, na terenach dzisiejszej Norwegii, w 2 poł . IX część ludności, niezadowolonej z rządów Haralda Pięknowłosego, migrowała na Islandię,  Wyspy Owcze i Grenlandię i osiedlała się tam.
W ten sposób ukształtowało się osadnictwo Germanów Północnych, ale mieli oni wpływ na obszar znacznie większy. Ich narzeczami posługiwano się w Normandii do XI w; w pn-wsch. Anglii do XII w; w Irlandii do połowy XIII w; do XIV w na Hebrydach; do XV w. na Man; do XVIII w. na Orkadach i Szetlandach)
W X w. rozpoczęła się chrystianizacja Skandynawii. (a więc 500 lat później niż Frankowie na kontynencie)

 

CZAS WIKINGÓW
O wikingach wiemy ze źródeł archeologicznych, językowych, historycznych (kroniki) oraz z literatury: poezja skaldów oraz sagi rodowe i historyczne. 

Etymologia słowa "wiking" jest wieloznaczna. 
- staroislandzkie vikingr sugeruje że znaczeniem wyrazu jest "wojownik morski", tzn. wojownik podejmujący orężne wyprawy morskie, których celem było zdobycie bogactw i sławy. Czasami wyprawy miały harakter handlowy
- staroislandzkie vik - zatoka, ujście rzeki interpretowane jako "napadający z zatoki/ ujścia rzeki
- staroangielskie icingsceada (od wic) - osada, obóz, odnosiło się do saksońskich osadników
- XIII wieczne sagi islandzkie tak nazywały ludzi trudniących się rozbojem i piractwem gwałtownych i okrutnych.

W średniowieczu "wiking" oznaczał osobę walczącą na morzu, pirata lub grabieżcę albo wyprawę morską, napad.
W Europie zachodniej wikingowie byli nazywanie także ludźmi północy - Normanami, w Anglii - Duńczykami, w Irlandii - Finngall (jasnowłosi cudzoziemcy), w Europie wschodniej - Waregami, w Bizancjum - Warangami.

Dzisiaj definiujemy wikingów jako drużyny skandynawskich wojów podejmujących od końca VIII w. do 2 połowy XI w. wyprawy (głównie morskie i rzeczne) rabunkowe, handlowe, osadnicze lub zdobywcze. Wyprawy te docierały do krajów Europy wschodniej i zachodniej, czasami także do Europy południowej a nawet , do  Ameryki Północnej,  zaś przez ziemie wschodnich Słowian - do dalszych rejonów Bizancjum czy kalifatu bagdadzkiego.
Ramy czasowe epoki wikingów wyznaczone są przez 2 wydarzenia: w 793 r. atak norweskich wikingów na klasztor na wyspie Lindisfarne (d. Lindesfarona) i złupienie go i w r. 1066 śmierć króla Norwegii Haralda III (zwanego ostatnim wikingiem) w bitwie pod Stamford Brigde.

Czynnikami sprzyjającymi (a może decydującymi) podejmowaniu dalekich i ryzykownych wypraw morskich mogły być: przeludnienie i brak ziemi uprawnej, zmiany społeczno-polityczne oraz zmiany klimatyczne, postęp w sztuce żeglarskiej, chęć wymiany handlowej oraz słabość krajów Europy zachodniej spowodowana ich feudalnym rozdrobnieniem.
Zmiany społeczno-polityczne odegrały istotną rolę, ponieważ centralizacja władzy w ręku jednego przywódcy (wodza czy króla) powodowała pozbawianie znaczenia (także bogactwa i władzy z tym związanej) pomniejszych wodzów czy królów plemiennych a także zamożnych chłopów [biegłych w żeglarstwie i handlu]. Wyruszali oni zatem na dalekie wyprawy w poszukiwaniu bogactwa, sławy a nawet ziemi. Byli wśród nich pokojowo nastawieni pośrednicy w handlu między Zachodem a Orientem, jednakże głównym "zajęciem" wikingów było szybkie i łatwe wzbogacenie się dzięki rozbojowi i grabieży. Sprawę ułatwiała częsta bezbronność sąsiadów.
Od napadu na klasztor w Anglii przez następne trzy stulecia Normanowie najeżdżali ziemie europejskie, odkryli i skolonizowali Wyspy Szetlandzkie, Orkneje, Irlandię, wielokrotnie atakowali Anglię, opanowali wybrzeże Szkocji, Sekwaną zapuszczali się w głąb państwa Franków, dwukrotnie oblegali Paryż (845, 885 - 887) a wódz Normanów Rolf (Rollo) umocnił się w Normandii (która stąd wzięła swoją nazwę).

 

źródła: wybór z literatury - różne źródła. Starałem się napisać jak najbardziej prosto i czytelnie  :) 

Edited by Ejbert
  • Like 2
  • Thanks! 3
Link to comment
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.
Note: Your post will require moderator approval before it will be visible.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Share

×
×
  • Create New...