Skocz do zawartości
Ismer

Panteon - Frey

Rekomendowane odpowiedzi

Ismer

Frey to jeden z trzech najważniejszych nordyckich bogów. 
Będąc najznamienitszym z Wanów, Frej niejako z urodzenia jest  bogiem płodności, bogactwa, pomyślności i dobrobytu.

 

Charakteryzują go silne cechy władcy: w 'Sadze o Inglingach" jest nazywany veraldar god – bogiem wszechświata. Przewodził procesji bogów podczas pogrzebu Baldra.
W Kłótni Lokiego czytamy, że powszechnie uważa się go za wspaniałego wojownika – hinn agaetasti af asum, czyli najsławniejszego z Asów. Jak podaje Skirnismal, Frej nosi tytuł obrońcy bogów – folkvaldi goda, a w Kłótni Lokiego sam Tyr nazywa go bestr alla ballrida – najlepszym z wojowników:

'Frej najszlachetniejszy jest wśród junaków 
W Asów grodzie:
Dziewczyny nie skrzywdzi, ni żony mężowi, 
Z kajdan uwalnia każdego."


Wraz z Thorem i Odynem był Frey czczony w Uppsali.
W święto Jul składano mu ofiary z dzika i konia. W wierzeniach germańskich koń związany jest przede wszystkim z tym bogiem i odgrywa dużą rolę w kultach urodzaju i płodności o jednoznacznie fallicznym charakterze.

 

Frej jest synem Njörda i prawdopodobnie Nerthus oraz bratem i kochankiem Freji.
Należał do tych Wanów, którzy po zakończeniu wojny z Asami zamieszkali w Asgardzie, gdzie między innymi sprawowali funkcje ofiarników oraz strażników kultu bogów. Frej pozostaje tak mocno związany z Asami, że czasem nazywa się go jednym z nich, mimo że jego waniczny rodowód nie ulega wątpliwości.
Niektóre mity podają wręcz, że Frej urodził się już w Asgardzie. Wiadomo, że w prezencie z okazji wyrżnięcia się pierwszego ząbka dostał Alfheim, stąd jest uważany za władcę Alfów.

Samo imię Frej (stargermańskie Fro, bądź Frawjaz) weszło do użycia dopiero we wczesnym średniowieczu i oznacza "pana" Możemy jedynie zgadywać, czy jest to przydomek syna boga Njörda, czy raczej wiąże się z tabuizacją jego imienia.
Pierwotne, pojawiające się w najstarszych źródłach imię Freja to Ing, bądź w staronordyckim Yngvi.
Pod tym imieniem bóg występuje w Sadze o Inglingach, Kłótni Lokiego, czy Beowulfie. W Germanii Tacyt pisze o bardzo rozpowszechnionym kulcie boga Ingui.

 

Imię Freja pojawia się często w kenningach związanych z walką i wojną.
Walka to Freys leikr – zabawa Freya lub Yngva thing – wiec Yngvego.
Spośród licznych zwycięstw Freja z pewnością warto wymienić pokonanie olbrzyma Beliego, i to nie mieczem, ale porożem jelenia.
W czasie Ragnarok Frejowi przypadnie najznaczniejszy przeciwnik, bo sam dowódca olbrzymów Surtr, przez którego ma spłonąć świat.

 

Podobnie jak inni Wanowie Frej zna przyszłość, Edda Poetycka nazywa go Wielewiedzącym.

Frej jest bogiem, do którego kierowano modlitwy til ars ok frird – o pokój i urodzaj.
Jak podaje Gylfaginning w strofie 24:

rządzi deszczem i światłem słońca, a przez to płodnością ziemi, dlatego dobrze go prosić o urodzaj i pokój, on także rządzi dobrobytem u ludzi.

 

Choć właściwy całym terenom zamieszkiwanym przez dawnych Germanów, kult Freya był najpowszechniejszy w Szwecji, gdzie w Uppsali miała znajdować się poświęcona mu świątynia. Saga o Inglingach przedstawia go jako ziemskiego króla Szwecji, następcę Njorda, który przyniósł ludowi dobrobyt i pokój: przynosił dobre plony i urodzaj, zbudował pod Uppsalą wielki hof i miał tam swoją siedzibę. Szwedzka dynastia królewska wywodziła od niego swoje pochodzenie.

Istotną rolę w kulcie Freja odgrywały pochody prowadzone przez wóz, na którym umieszczano wizerunek boga. Opis takich zwyczajów znajdujemy w XIV wiecznym, islandzkim tekście Ögmundar þáttr dytts:

"W tym czasie odbywały się tam wielkie pogańskie ofiarowania. Jako, że od dawna Frej był tam bogiem otoczonym największą czcią, jego posąg przejął tak wiele mocy, iż diabeł mógł przemawiać ustami wizerunku. Frejowi służyła młoda i piękna kobieta. Miejscowi ludzie wierzyli, że Frej żyje i obcuje płciowo ze swoją żoną, która wraz z nim zarządzała świątynią oraz całym przynależnym jej majątkiem."

O kulcie Freja wspomina wiele sag, chociażby Hallfreðar saga, Víga-Glúms saga i Vatnsdœla saga, Hervarar saga oraz Íslendingabók i Landnámabók. Z Hrafnkels saga dowiadujemy się, że Frej posiadał również kapłanów i poświęcone sobie stada koni. W Gisla sadze poznajemy wodza Torgrima Freyshgodiego, wiernego wyznawcę Freja, tak zaangażowanego w kult boga, że gdy kurhan, w którym go pochowano nigdy nie zamarzał ludzie zgadywali, że dzieje się tak ponieważ Torgrim był zbyt drogi Frejowi, by ten pozwolił aby rozdzielił ich lód.

Choć tradycyjnie Frejowi składa się w ofierze broń i biżuterię (zwłaszcza pierścienie i bransolety) oraz świnie, jeśli wierzyć temu co pisze Saxo Gramatyk w Gesta Danorum, miłe były mu też ofiary z topionych i wieszanych ludzi.

 

Frej pojawia się w licznych opowieściach i pieśniach.
Najwięcej o nim samym możemy dowiedzieć z Wyprawy Skirnira w Eddzie Poetyckiej, gdzie opisano konkury Freja do jego przyszłej żony Gerdy. Bóg dostrzegł ją z Hlidskjalfu i natychmiast głęboko zakochał się. Jabłka Iduny, bransoleta Draupnir, ani tym bardziej prośby i groźby nie okazały się wystarczające dla zdobycia pięknej olbrzymki, Frej musiał dołączyć do nich swój słynny magiczny miecz,
"który sam do ciosu się wznosi, 
Jeśli ma go mąż mądry."
Frej i Gerda mieli syna Fjölnira (bogaty), który zginął utopiony w kadzi z miodem.

Frej jako Wan znał przyszłość, był biegły w sztuce wojennej i magii seidr.

Tak jak inni Wanowie, jest mocno związany z dzikami i świniami, które jako oznakę bogactwa oraz płodności uważano za jego zwierzęta. Na Jule składano Frejowi sonarblot – ofiarę z dzika, który to zwyczaj przetrwał w postaci podawania świątecznej szynki.
Na świątecznego dzika składano noworoczne przysięgi, wierząc, że w ten sposób docierają one do samego Freja, który podobnie jak Njord patronował przysięgom. Jako atrybuty uppsalskich królów źródła historyczne wymieniają hełm Hildigoltr (dzik bitwy) i pierścień Sviagris (szwedzkie prosię). Wśród znalezisk archeologicznych ze środkowej Szwecji pojawiają się hełmy z wyobrażeniami dzików.

Kolejnym zwierzęciem poświęconym Frejowi jest koń. Jego własny wierzchowiec nazywał się Blodughofi, czyli „o krwawych kopytach”. Bywało, że w świątyniach Freja trzymano wierzchowce należące do boga. Jak podaje pochodzący z XIV wieku Flateyjarbok, w świątyni Freja w Trondheim używano do wróżb ogiera.
Koni z frejowego stada nie wolno było nikomu dosiadać. Podobny zakaz obowiązywał na Islandii, gdzie konie ze stad poświęconych Frejowi nazywano Freyfaxi – grzywaczami Freja.
Konie często składano Frejowi w ofierze, a ususzony koński penis stanowił narzędzie kultowe używane jako berło/różdżka w ceremoniach mających zapewnić urodzaj, pomyślność, płodność, dostatek - na przykład podczas zawierania małżeństw.
Nie zawsze konie wykorzystywano do dobroczynnych obrzędów, czasem stosowano je w złowróżbym seidr.

Od imienia Freja pochodzi wiele nazw miejscowości w Szwecji i Norwegji, takich jak: Freysakr (pole Freja), Freyslíð (wzgórze Freja), Freyssteinn (kamień Freja), Freysvin (łąka Freja), Fröseke (dąbrowa Freja), Frösön(wyspa Freja) czy Frösve (sanktuarium Freja). Jego imię przetrwało też w nazwie Friesland (ziemia Freja), czyli Fryzji w północnej Holandii.

Brak podarowanego miecza zgubi Freya w Ragnarök, dzień końca świata, kiedy zginie z ręki ognistego olbrzyma, Surtra.
Niektórzy badacze uważają, że miecz boskich wojów, którym będzie walczył Surtr, to właśnie utracony miecz Freja.

 

źródło: Asatru - Frey

  • Lubię to! 2
  • Super 3

Udostępnij tę odpowiedź


Odnośnik do odpowiedzi
Udostępnij na innych stronach

Jeśli chcesz dodać odpowiedź, zaloguj się lub zarejestruj nowe konto

Jedynie zarejestrowani użytkownicy mogą komentować zawartość tej strony.

Zarejestruj nowe konto

Załóż nowe konto. To bardzo proste!

Zarejestruj się

Zaloguj się

Posiadasz już konto? Zaloguj się poniżej.

Zaloguj się

×