Tymianek

[Ismer]

Tymianek – Thymus w praktycznej fitoterapii
Ziele tymianku – Herba Thymi pozyskiwane z tymianku pospolitego – Thymus vulgaris Linne (rodzina Lamiaceae = Labiatae) zawiera do 2,6% olejku eterycznego (Oleum Thymi), a w nim tymol (do 45%), karwakrol (25-60%), borneol (8-15%), p-cymen (7-20%), beta-kariofilen (1-3%), linalool (ok. 8%, cyneol, pinen), garbniki do 10%, kwasy (chlorogenowy, ursolowy, kawowy, oleaginowy), flawony (luteolinę, apigeninę, gorycze, saponiny.

 

Ekstrakt z tymianku oraz tymol są składnikami licznych tabletek do ssania, kropli, syropów wykrztuśnych i przeciwkaszlowych.
Najbardziej istotnymi składnikami czynnymi tymianku obok olejku eterycznego są kwasy fenolowe (kwas kawowy, chlorogenowy, kwas rozmarynowy 0,15-1,35%), triterpeny (kwas oleanolowy, ursolowy), garbniki i flawonoidy. Nadają one tymiankowi właściwości żółciopędne, przeciwzapalne, hepatoprotekcyjne i moczopędne.
Po podaniu doustnym tymol i karwakrol stymulują system GALT układu pokarmowego, aktywują procesy odnowy nabłonków, pobudzają krążenie krwi w obrębie przewodu pokarmowego.
Maja właściwości immunotropowe i silnie przeciwdrobnoustrojowe oraz antyparazytyczne.

Tymol i karwakrol był w dawnej podawany doustnie przy chorobach pasożytniczych i infekcjach bakteryjnych jelit.

Fenole i flawonoidy działają rozkurczowo. Ograniczają powstawanie toksycznych amin biogennych w jelicie grubym.

 

Tymianek występuje w Południowej Europie. W Polsce może być uprawiany (bylina), niestety zimą często wymarza. Lubi stanowiska słoneczne.

W Polsce dziko występuje macierzanka piaskowa – Thymus serpyllum L. i macierzanka zwyczajna – Thymus pulegioides L., które mają podobne właściwości lecznicze jak tymianek pospolity.

Tymianek jest jednym z najskuteczniejszych środków antyseptycznych, odkażających i dezynfekcyjnych. 

 

Opis
Krzewinka dorastająca do 30 cm wys. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Tymianek pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Dla celów farmaceutycznych i leczniczych jest uprawiany.

Surowiec
Surowcem jest ziele - Herba Thymi, które zbiera się w trakcie kwitnięcia rośliny po czym suszy w temp. do 40 C.

W aptekach i w sklepach zielarskich nożna nabyć ziele (opak. 50 g), syropek tymiankowy – Sirupus Thymi compositus - 125 ml) i ekstrakt tymiankowy - Extractum Thymi.

Działanie
Przetwory tymiankowe działają głównie wykrztuśnie, przeciwkaszlowo, bakteriobójczo, przeciwzapalnie, przeciwropnie, przeciwgnilnie,  przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo, przeciwrobaczo, przeciwświądowo, rozkurczowo i uspokajająco, lekko znieczulająco, żółciopędnie, napotnie, słabo przeciwgorączkowo,
Pobudzają wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego.

Wskazania:
stany zapalne i zakażeniowe układu oddechowego, kaszel, przeziębienie, choroby zakaźne, pyłkowica, astma, koklusz, gruźlica, schorzenia skórne i włosów, niestrawność, nudności, wymioty, biegunka, stany zapalne i zakażeniowe przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, pęcherzyka, wątroby i trzustki, bóle brzucha l wątroby, skurcze żołądka i jelit, zapalenie przydatków, upławy, stany zapalne pochwy i warg sromowych, gorączka, wyczerpanie nerwowe (+ inne zioła, np. glistnik), zaburzenia trawienia, stany zapalne i zakażeniowe układu moczowego, kamica moczowa i żółciowa, niemiły zapach z ust.

Zewnętrznie (płukanki, nasiadówki, przemywanie, pędzlowanie nalewką lub ekstraktem, okłady): opryszczki, owrzodzenia, grzybice, nadżerki, ropnie, pryszcze, liszaje, liszajce, oparzenia, odparzenia, wypryski, rany ropiejące, rumień, pleśniawki, zajady, potówki, łupież tłusty, łojotok, trądziki, liczne wągry.

Napar:
2 łyżki ziela zalać 1-2 szkl. wrzącej wody lub gorącego mleka; odstawić na 20 minut; przecedzić.
Napar mleczny osłodzić miodem. Pić 4-6 razy dz. po 100-150 ml.
(odpowiednio niemowlęta ważące 3-4 kg - 1 łyżeczka, 5-6 kg - 7 ml, 7-3 kg - 2 łyżeczki, 3-4 razy dz.; dzieci ważące 9-10 kg - 14 ml, 15-20 kg - 21-28 ml, 25-30'kg - 35-42 ml, 35-40 kg - 50-57 ml, 45-50 kg - 64-71 ml, 4-6 razy dz.)

Nalewka tymiankowa - Tinctura Thymi: pół szkl. ziela zalać 300 ml wódki lub wina; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 4-6 razy dz. po pół- 1 łyżeczce.

Alkoholmel Thymi: do 100 ml nalewki lub ekstraktu tymiankowego wlać 100 ml miodu, wymieszać. Zażywać 4-6 razy dz. po 2 łyżeczki; dzieci -1-2 łyżeczki płynu kilka razy dz.

Ekstrakt tymiankowy - Extractum Thymi: pół szkl. ziela zalać 200 ml wódki; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Zażywać 4-6 razy dz. po pół łyżeczki.

Olej tymiankowy - Oleum Thymi: pół szkl. ziela zalać 200 ml oleju słonecznikowego lub sojowego, albo oliwy; wytrawiać 14 dni; przefiltrować.
Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce przy schorzeniach pęcherzyka, dróg żółciowych, wątroby i zaparciach połączonych ze wzdęciami.
Stosować do wcierań w całe ciało przy przeziębieniu, zmarznięciu, nieżycie układu oddechowego, chorobach zakaźnych, wyczerpaniu nerwowym, pyłkowicy, mięśnio-, stawo- i nerwobólach oraz przy zmęczeniu i osłabieniu.

 

Do praktycznych w użyciu preparatów tymiankowych należą:
– ziołomiód tymiankowy: (powstały po zmieszaniu nalewki lub intraktu tymiankowego z miodem w proporcji 1:3), stosowany przy kaszlu, chrypce i przeziębieniu w dawce 1 łyżeczka co 3 godziny; ziołomiód można również sporządzić mieszając świeże zmielone ziele tymianku z miodem w podobnej proporcji z dodatkiem niewielkiej ilości alkoholu lub gliceryny;
– napar tymiankowy: 1 łyżka surowca na 1 szklankę wrzącej wody; pić małymi porcjami w ciągu dnia 1-2 szklanki naparu;
– intrakt tymiankowy: 100 g świeżego ziela tymianku zalać 300 ml gorącego alkoholu 40-60%, odstawić na 2-3 tygodnie, przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml.

 

J. Górnicka twierdzi, że tymianek i macierzanka oraz ich olejki wspomagają terapie p. nowotworowe. Ziołomiód tymiankowy, pokrzywowy i rumiankowy działa na SM. Tymol niszczy bakterie Gram-ujemne i Gram-dodatnie.

 

źródło: dr. H. Różański

[Eufemia]

Tymianek jest jedną z moich ulubionych przypraw. Oprócz dodatku do potraw stosuję tymianek - czasem w mieszance z rumiankiem albo czymś innym antybakteryjnym - do przemywania ran wojennych sierściucha  

 

W dniu 19.03.2020 o 16:13, Ismer napisał:

Tymianek jest jednym z najskuteczniejszych środków antyseptycznych, odkażających i dezynfekcyjnych. 

 

o ile pamiętam, to chyba mówiłaś nam kiedyś także o wyciągach i mydłach tymiankowych, które były w czasie wojny używane przez lekarzy do dezynfekcji rąk przy operacjach i do odkażania pomieszczeń?

[Ismer]

22 godziny temu, Eufemia napisał:

o ile pamiętam, to chyba mówiłaś nam kiedyś także o wyciągach i mydłach tymiankowych, które były w czasie wojny używane przez lekarzy do dezynfekcji rąk przy operacjach i do odkażania pomieszczeń?

 

Dobrze pamiętasz, ale ja nie pamiętam, komu i gdzie to mówiłam  

Fakt jest jednak faktem - tak było, a oprócz tego, że czytałam to gdzieś już w XXI w. to w XX w.  opowiadał mi o tym dziadek, który z racji zagarnięcia go przez wojsko radzieckie miał okazję widzieć to na własne oczy. Po wojnie zaś napar i wyciąg tymiankowy zalecał mojej rodzinie jakiś lekarz, który miał wiele ciekawych pomysłów paramedycznych, tzn. z zakresu terapii naturalnych, w tym ziołowych i tym samym znalazł godnego rozmówcę w osobie mojej Babci.  A antybakteryjne mydła zwykłe, w płynie czy żele z dodatkiem tymianku i innych ziół przeżywają teraz renesans. Tylko trzeba czytać skład, żeby nie był to byle badziew, taki produkt powinien zawierać wyciąg lub ew. olejek z zioła a nie sam aromat. 

Poza tym w czasie wojny dezynfekowano się spirytem, nie tylko od środka