Czeremcha na przeziębienie, skórę i oczy

[Ismer]

Kwiat czeremchy – Flos Pruni padi

 

W lasach i nad zbiornikami oraz ciekami wodnymi można zauważyć pięknie kwitnące czeremchy – Prunus padus L.
Kwiaty powinny być zbierane w czasie rozkwitania i w rozkwicie a suszone cienką warstwą w przewiewnym i ciemnym miejscu.
Składnikami czynnymi kwiatów czeremchy są glikozydy cyjanogenne (prynazyna), fitosterole, triterpeny (lupeol, amyryna), poliacetyleny, garbniki, flawonoidy (kwercetyna, kemferol), fenolokwasy (kwas chlorogenowy, kwas kawowy).
Kwiaty czeremchy mają podobne właściwości lecznicze do kwiatów śliwy tarniny, lecz z moich obserwacji wynika, że są silniej estrogenne, żółciopędne, silnie moczopędne i uspokajające.
Większa zawartość nitrylozydów i olejku eterycznego nadaje silniejsze właściwości antyseptyczne i pielęgnacyjne w stosunku do skóry.

Napar z kwiatów czeremchy doskonale nawilża, odżywia i wybiela skórę, usuwa stany zapalne i zmniejsza łojotok.

Okłady na oczy z naparu działają przeciwzapalnie, przeciwświądowo, lekko ściągająco i przeciwwysiękowo.

Wodne wyciągi zmniejszają obrzęk, niwelują cienie pod oczami i wygładzają oraz uelastyczniają skórę wokół oczu i na powiekach.

Napar z kwiatów czeremchy można podawać dzieciom w dawce 50-100 ml, doskonały na mleku z miodem, w czasie przeziębienia i zdenerwowania.
1 łyżkę kwiatów zalać 1 szklanką wrzącej wody lub mleka, parzyć pod przykryciem 30 minut, przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie po 50-100 ml.
Dłużej przyjmowany doustnie wzmacnia naczynia krwionośne i hamuje odczyny alergiczne.
Wskazany jest w leczeniu trądzików, żylaków, hemoroidów, plamic, stanów zapalnych spojówek, siatkówki, naczyniówki, wyprysków, hiperandrogenizmu (wirylizm = hirsutyzm), hiperprolaktynemii, miażdżycy, alergii, przeziębień, stanów zapalnych nerek i pęcherza moczowego.
Doskonały do kuracji odtruwających i zapobiegających kamicy moczowej.
Reguluje miesiączkowanie.

 

Najczęściej stosuje się przetwory z owoców czeremchy jako środek przeciwgrzybiczny (skuteczny nawet na grzyby oporne na leki apteczne – sprawdzone przy zapaleniu jamy ustnej), bakteriobójczy, w chorobach związanych z przeziębieniem przebiegających z gorączką, zapaleniu dróg moczowych, jako środek moczopędny, przeciwreumatyczny i przeciwbiegunkowy.

 

W naszych lasach występują dwa pospolite gatunki czeremchy: czeremcha pospolita Prunus padus Linne (Padus racemosa Gilibert = Cerasus padus Delarbre) oraz czeremcha amerykańska Prunus serotina Ehrhart (= Padus serotina (Ehrhart) Borkhausen.

Dostarczają cenne surowce lecznicze, mało popularne w Polsce: kora, pędy, liść, kwiat i owoc – Cortex, Frondes, Flos et Fructus Pruni padi (serotinae).

Czeremcha amerykańska pochodzi z Ameryki Północnej. U nas przybiera formę drzewa lub krzewu, do ok. 20 m wys. Toleruje gleby słabe, piaszczyste, dlatego występuje również w lasach suchych.

Czeremcha pospolita jest drzewem lub krzewem dorastającym do 15 m wys. Występuje w lasach wilgotnych oraz nad wodami (wzdłuż rzek, przy jeziorach). Na wilgotnych polach i łąkach tworzy charakterystyczne laski wraz z olchami i wierzbami.

Oba gatunki wydają cenne owoce, przy czym czeremcha amerykańska ma owoce większe i słodsze.

 

Owoce czeremchy – Fructus Pruni padi (serotinae) są zasobne w pektyny, cukry (do 7%) kwas jabłkowy, cytrynowy, askorbinowy (witamina C), rutynę, antocyjany, bioflawonoidy, glikozydy fenolowe i nitrylozydy (te ostatnie zgromadzone są głównie w nasionach owoców, nadają migdałowy zapach i smak), sole mineralne (żelazo, miedź), kwasy fenolowe i garbniki.

 

Owoce nadają się do sporządzania dżemu, konfitury, marmolady, syropu, wina i soku. Można je również suszyć i używać do sporządzania naparu, odwaru, jako składnik herbatek aromatycznych ziołowo-owocowych o charakterze profilaktyczno-leczniczym.

Nasion z owoców nie należy spożywać z uwagi na zawartość glikozydów cyjanogennych (nitrylozydów: prunazyna, amigdalina), które w wyniku hydrolizy uwalniają cyjanowodór (kwas pruski).

Glikozydy cyjanogenne w małych ilościach działają leczniczo, działając wzmacniająco, pobudzająco, wykrztuśnie, rozkurczowo, żółciopędnie i antyseptycznie. W większych ilościach są toksyczne.

Kora i świeże pędy czeremchy mogą zawierać nawet 2,5-3% glikozydów cyjanogennych; nasiona około 2,5-3%.

 

W trakcie robienia soków, marmolady, dżemu, czy konfitury należy od miąższu owoców oddzielić nasiona, np. poprzez przecieranie przez sito lub drobny durszlak po ugotowaniu.

W celu zakonserwowania przetworów z owocu czeremchy stosować pasteryzację lub wysokie stężenie cukru (1 część przetworu na 1 część cukru), albo mieszanki cukru ze alkoholem (1 część owoców na 0,5 części cukru i 0,5 części alkoholu 40%). Polecam również dodać do przetworów kwasek cytrynowy w ilości 2 łyżek na 2 l danego wyrobu. Kwas cytrynowy będzie działał jako przeciwutleniacz, stabilizator barwy i podkreśli smak oraz aromat owoców czeremchy. Do syropu czeremchowego warto dodać rum (100 ml na 1 l), nieco goździków przyprawowych, gałkę, cynamon i wanilię (do smaku).

Sok z owoców można robić tradycyjnie lub za pomocą sokowirówki. Tradycyjny sposób polega na umyciu owoców, zalaniu wodą z dodatkiem części przewidzianego cukru. Owoce należy zalać taką ilością wody, aby były nią przykryte. Owoce poddaje się ogrzewaniu, zagotowuje, przykrywa pokrywką i pozostawia do następnego dnia. Uzyskany wyciąg odcedzić, a owoce ponownie zalać do połowy, zagotować, pognieść, przetrzeć przez sito i wygnieść, odzyskując jeszcze z nich sok. Następnie otrzymane wyciągi (soki) połączyć, dodać kwasek cytrynowy, cukier, ewentualnie alkohol i przyprawy.

Właściwości lecznicze przetworów z owoców czeremchy: odżywcze, wykrztuśne, przeciwkaszlowe, przeciwbiegunkowe, krwiotwórcze, moczopędne, tonizujące, odtruwające.

 

źródło: dr. H.Różański

[Ismer]

cz.2

Czeremcha zwyczajna Prunus padus L. (Rosaceae)

Opis

Krzew lub drzewo do 15 m wys.; liście podłużnie-odwrotnie-jajowate lub eliptyczne, brzegiem ostro piłkowane, przy roztarciu wydzielające miły specyficzny zapach; kwiaty silnie pachnące, skupione w długich zwisających gronach; kielich 5-działkowy; korona biała, 5 płatkowa; owoc - czarny pestkowiec. W Polsce występuje na niżu i w niższych położeniach górskich; rośnie w lasach, przy bagnach i mokradłach, nad brzegami jezior, przy rzekach i strumieniach; w niektórych miejscach występuje wyjątkowo licznie. Kwitnie od kwietnia do maja.

 

Surowiec

Surowcem są: kwiat, kora i owoc - Flos, Cortex et Fructus Padli. Korę pozyskuje się wiosną lub jesienią (posiada mocny migdałowo-waniliowy, nieco drapiący zadach) i suszy w normalnej temperaturze; można ją dosuszyć w otwartym piekarniku ogrzanym do 60o C. Przechowywać w szczelnym opakowaniu. Kwiat zbiera się w I fazie rozkwitu; ścina się całe pęki kwiatów - kwiatostany, całe suszy w normalnej temp. i potem mieli. Owoce zbiera się tylko dojrzałe i suszy w otwartym piekarniku ogrzanym do temp. 80o C; po wysuszeniu owoców nie wolno rozdrabniać!.

 

Skład chemiczny

Kora zawiera nitrylozyd - prunazynę, alkohol cyjanowy - pruniol, garbniki, sitosterol, lupeol, nonakosan i klimarynę. Są to substancje aromatyczne wykazujące wyjątkowo silne działanie antybiotyczne - fitoncydy.

Owoce zawierają cukry - do 5%, dużo garbników, olejek eteryczny, kwasy organiczne, witaminy i sole mineralne; są bogate w pektyny.

Kwiaty mają podobny skład do kory, ale posiadają dodatkowo flawonoidy i dużo olejku eterycznego

 

Działanie i zastosowanie

Wodny wyciąg z kwiatów i z kory działa silnie wykrztuśnie, uspokajająco, odkażająco, moczopędnie, napotnie, przeciwgorączkowo, przeciwobrzękowo, przeciwreumatycznie, przeciwzapalnie, hipotensyjnie, żółciopędnie; reguluje przemianę materii. Kwiaty działają lekko przeczyszczająco, a kora przeciwbiegunkowo. Wywierają silny wpływ przeciwtrądzikowy.

 

Wskazania

choroby zakaźne, nadciśnienie, zaburzenia metaboliczne, niedostateczne wydzielanie i zastoje żółci, choroby wątroby, stany zapalne i zakażenia układu oddechowego i pokarmowego oraz układu moczowego, nieżyty jelit i żołądka, ból brzucha, przeziębienie, gorączka, reumatyzm, obrzęki, zapalenie gardła, choroby skórne, wyczerpanie nerwowe, bezsenność, zaburzenia trawienia, zapalenie przydatków, trudny okres po- i przekwitania, upławy (picie odwaru z kory z jednoczesne stosowanie nasiadówek).

 

Odwar: 3 łyżki kory zalać 2 szkl. wody; gotować 10 minut; odstawić na 20 minut; przecedzić. Pić 3-4 razy dz. po 100-150 ml; dzieci ważące 15-20 kg - 21 ml, 25-30 kg - 35 ml, 35-40 kg - 50 ml, 45-50 kg - 64 ml, 3-4 razy dz.

 

Napar: 2 łyżki kwiatów zalać 200 ml wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić. Pić 3-4 razy dz, po 100-150 ml; dzieciom podawać tyle co odwaru z kory, zależnie od wagi ciała.

 

Syrop czeremchowy - Sirupus Padii: 1 szkl. kwiatów i 1 szkl. mielonych gałązek zalać 3 szkl. wody; zagotować, odstawić, wlać 100 ml wódki; pozostawić pod przykryciem na 30 minut; przefiltrować przez gazę; wlać 200 ml miodu naturalnego, wsypać 250 ml cukru, 30 g gliceryny i sok z dwóch cytryn, starannie wymieszać. Przechowywać w butelkach w ciemnym miejscu. Zażywać 4-6 razy dz. po 1-2 łyżki przy przeziębieniu, nieżytach dróg oddechowych i kaszlu.

 

Odwarem z kory płukać jamę ustną, gardło, wargi sromowe i pochwę (dobre też są nasiadówki 30-40 minutowe) przy stanach zapalnych i ropnych oraz zakażeniach wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych. Z naparu kwiatowego robić okłady 10 minutowe (2-3 razy dz.), na oczy, a przy stanach zapalnych i ropnych oraz przy nadmiernym łzawieniu, pieczeniu (jednocześnie zażywać witaminę A+D - 2 kaps. 3 razy dz. i wit. B2 - 2 draż. 3 razy dz.), opuchnięciu, zmęczeniu i po urazach.

 

Wyciągi wodne z owoców działają przeciwbiegunkowo, przeciwkrwotocznie, wzmacniająco, napotnie, przeciwgorączkowo i moczopędnie.

 

Odwar: 3 łyżki owoców zalać 2 szkl. wody; zagotować i odstawić na 30 minut; przecedzić; osłodzić miodem. Pić 3-6 razy dz, po 200 ml; podawać odwar gorzki niemowlętom przy ostrych i średnich biegunkach w ilości 10 ml 3-4 razy dz.

 

Intrakt z owoców: pół szkl. pognieconych świeżych owoców zalać 400 ml gorącej wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Do 100 ml intraktu wlać 100 ml miodu, wymieszać. Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce; dzieciom podawać 2 łyżeczki alkoholmiodu przy przeziębieniach, chorobach zakaźnych i kaszlu oraz osłabieniu.

 

Ze świeżych owoców można uzyskać sok przy pomocy sokowirówki, który jest bardzo bogaty w witaminy, pektyny, sole mineralne i aktywne barwniki. Można go pić po rozcieńczeniu z wodą w czasie upałów oraz dolewać do herbaty w okresie zimowym.

 

Rp. Nafta czeremchowa – Naphta Pruni padii

Świeżą korę, gałązki lub same kwiaty zmielić przez maszynkę. Na każde pół szkl. masy roślinnej dać 200 ml nafty czystej (kosmetycznej); wytrawiać 3 dni, przefiltrować.

Schorzałą skórę przemywać 2-3 razy.

Wskazania: trądzik, ropne choroby skóry, wirusowe choroby skóry, grzybice, pasożytnicze roztocze, zapalenie mieszków włosowych.

 

Rp. Mikstura naftowo-olejkowa PTL na trądzik

Nafta czeremchowa – 100 ml

Olejek herbaciany – 1 ml

Olejek lawendowy – 1 ml

Olej rycynowy – 30 ml

Oliwa – 30 ml

Składniki wymieszać. Skórę trądzikową i z zapaleniem mieszków włosowych przemywać 2-3 razy dz.

 

źródło: dr. H.Różański