Wiciokrzewy odkażające, p. zapalne, oczyszczające

[Ismer]

Wiciokrzew zwyczajny (suchodrzew) jest krzewem dorastającym do 3 m wys., przeciętnie do 2 m.

 

W Polsce występuje jeszcze wiciokrzew pomorski – Lonicera periclymenum L. (na Pomorzu) – pod ochroną; wiciokrzew przewierceń – Lonicera caprifolium Linne, dziko występujący i uprawiany; wiciokrzew tatarski – Lonicera tatarica Linne, dziki i uprawiany; wiciokrzew Morrowa – Lonicera morrowii Gray – zdziczały i uprawiany; wiciokrzew czarny – Lonicera nigra Linne – rozpowszechniony w górach, ponadto czasem uprawiany.

W szkółkach znaleźć można liczne inne gatunki i mieszańce wiciokrzewów, np. wiciokrzew pirenejski – Lonicera pyrenaica Linne, wiciokrzew skrytoowocowy – Lonicera involucrata (Richards) Banks, wiciokrzew Ledeboura – Lonicera ledebourii Eschscholtz, wiciokrzew siny – Lonicera caerulea Linne.

 

Gatunki lecznicze:
wiciokrzew jadalny (jagoda kamczacka) – Lonicera edulis Turczaninow (w rzeczywistości odmiana wiciokrzewu sinego Lonicera caerulea L. varium edulis Turcz.)
wiciokrzew przewierceń – Lonicera caprifolium L.
wiciokrzew zwyczajny – Lonicera xylosteum L.
wiciokrzew japoński – Lonicera japonica Thun.
wiciokrzew siny – Lonicera caerulea L.
wiciokrzew brunatno-owłosiony – Lonicera fulvotomentosa Hsu et S.C. Cheng.

 

Wiciokrzew zwyczajny – Lonicera xylosteum Linne jest rośliną silnie działającą i przedawkowana staje się niebezpieczna.
Niewłaściwie stosowana może nawet wywołać zgon, dlatego powinna być stosowana tylko przez wytrawnych fitoterapeutów.

 

Surowce: owoc, liść, kwiat – Fructus, Folium, Flos Lonicerae xylostei.

Kwiaty i liście wiciokrzewu zwyczajnego zawierają saponiny triterpenowe (przeciwdrobnoustrojowe, wykrztuśne, moczopędne), fitosterole, sekoirydoidy (odpowiedzialne za wpływ przeciwzapalny), cyjanogenne glikozydy, flawonoidy i garbniki.
W liściach i owocach znajduje się dodatkowo glikoalkaloid monoterpenoidowy – ksylostosydyna = Xylostosidine.
 

Owoce (odwar) działają wielokierunkowo, ale zależnie od dawki:
- małe dawki (w moim przypadku 1 łyżka owoców na szklankę wody, gotowane 10 minut, 50-100 ml 3 razy dziennie): napotnie, moczopędnie, żółciopędnie, wykrztuśnie, przeciwbólowo;
- duże dawki (200 ml i więcej odwaru 2-3 razy dziennie): silne pocenie się, nudności, wymioty, biegunka.

 

W dawnej medycynie zalecane były owoce jako emeticum (środek wymiotny), moczopędny, napotny i czyszczący (purgans).

 

Uwaga!

Dawka lecznicza jest bliska trującej i nie może być ustalona precyzyjnie. Zależy od masy ciała i osobniczej wrażliwości na roślinę.

W razie zatrucia pojawia się niepokój, podrażnienie jelit i żołądka, ból brzucha i spastyczności mięśni szkieletowych, ponadto drżenie, dreszcze, zaburzenia oddychania i krążenia.

Alkoholowe wyciągi z owoców przedawkowane dają przejściowo uczucie ekscytacji, ale potem ten stan przechodzi w skurcze mięśni szkieletowych, głównie tułowia. Towarzyszą temu zaburzenia oddychania i sercowe.

 

Liście i kwiaty wiciokrzewu zwyczajnego są bezpieczniejsze w użyciu.
Kwiaty i liście wiciokrzewu zwyczajnego mogą być użyte w postaci naparu wodnego lub mlecznego (1 łyżka na szklankę wrzątku) w leczeniu uporczywego kaszlu, utrudnionego oddychania w przebiegu zakażeń mykologicznych, bakteryjnych i wirusowych, a także zapalenia oskrzeli, płuc, opłucnej i tchawicy.

Napar z kwiatów działa żółciopędnie, moczopędnie, przeciwbólowo i napotnie.

Dawka naparu z liści lub kwiatów wynosi 50 ml 4 razy dziennie, najlepiej z miodem lub sokiem malinowym.

Napar z liści zwiększa częstość oddechów i u niektórych osób działa łagodnie rozwalniająco.

 

źródło wszystkich opisów wiciokrzewów: dr. H. Różański

[Ismer]

Wiciokrzew przewierceń – Lonicera caprofolium L. jest również leczniczy.

Surowcami pozyskiwanymi z tego krzewu są: liść i kwiat – Folium et Flos Lonicerae caprifolii. Liście najlepiej zbierać w maju i czerwcu.

Surowce suszyć w temperaturze pokojowej, w cieniu. Przechowywać w światłoszczelnych pojemnikach.

 

Działanie fitofarmakologiczne kwiatów Lonicera caprifolium: sekretolityczne, mukolityczne, wykrztuśne, przeciwkaszlowe, antydrobnoustrojowe, przeciwzapalne.

Wskazania do stosowania kwiatów Lonicera caprifolium: stany zapalne, infekcje i niedrożność zatok z powodu wydzieliny ropnej, zaflegmienie gardła i oskrzeli, zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybowe górnych i dolnych dróg oddechowych, chlamydioza i mikoplazmoza, gruźlica, uporczywy i bolesny kaszel, zapalenie migdałków.

 

Preparaty i dawkowanie (Flos - kwiat):

1. Napar - Infusum Lonicerae caprifolii: 1 łyżkę rozdrobnionych kwiatów zalać 1 szklanką wrzącej wody lub lepiej mleka, odstawić pod przykryciem na 15-20 minut, przecedzić. Pić 4 razy dziennie po 100 ml, można dodać miód i propolis.

 

2. Syrop – Sirupus Lonicerae caprifolii: 5 łyżek rozdrobnionych kwiatów zalać 2 szklankami wody, gotować 10 minut, odstawić na 30 minut, przefiltrować. Dodać 200 ml miodu, sok z 1 cytryny i 30 g gliceryny, wymieszać. Przechowywać w lodówce nie dłużej niż 2 tygodnie. Zażywać 4-5 razy dziennie po 1-2łyżki. Można zakonserwować sorbinianem potasu lub benzoesanem sodu (0,3%). Benzoesan i sorbinian nasilą działanie wykrztuśne syropu.

Dodatek (25 ml) nalewki glistnikowej (Tinctura Chelidonii) lub z maczka kalifornijskiego nasilą działanie przeciwkaszlowe syropu.

 

Działanie fitofarmakologiczne liści Lonicera caprifolium:

silnie żółciotwórcze i żółciopędne, wzmagające wydzielanie soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego, pobudzające perystaltykę jelit, rozwalniające (u niektórych osób wybitnie przeczyszczające); pobudzające czynności śledziony, przeciwbólowe, czyszczące krew i limfę z toksyn bakteryjnych i grzybowych.

Wskazania do stosowania liści Lonicera caprifolium: bóle i obrzęk śledziony, zaparcia, atonia jelit, obrzęki limfatyczne, przerost węzłów chłonnych, niedobory żółci, wirusowe i bakteryjne infekcje układu pokarmowego.

 

Preparaty i dawkowanie (Folium – liść):

1. Napar – Infusum: 2 łyżki suszonych i rozdrobnionych liści zalać 1 szklanką wrzącej wody; odstawić na 30 minut, przecedzić. Dodać miód (50 g) lub glicerynę (26 g) dla stabilizacji. Pić 2 razy dziennie (podzielić na dwie porcje).

2. Odwar – Decoctum Lonicerae caprifolii: 2 łyżki stołowe rozdrobnionych liści zalać 1 szklanką wody, gotować 20 minut na małym ogniu, odstawić na 20 minut, przecedzić, uzupełnić brakującą ilość wody. Zażywać 2 razy dziennie (podzielić na dwie porcje).

Odwar jest 2 razy silniejszy w działaniu niż napar.

 

Wiciokrzew niszczy gronkowce i paciorkowce okrężnicy, co jest ważne przy terapii nowotworu j. grubego i zakażeniu ogólnym (sepsa; gronkowce)

 

Wiciokrzew pomorski (powojowy) – Lonicera periclymenum L. stosowany jest w medycynie ludowej Europy.

Zbierany jest kwiat, zasobny w fitosterole, saponiny, fenolokwasy i flawonoidy.
To silny środek moczopędny i napotny. Zalecany jest w leczeniu obrzęków na tle skąpomoczu, chorób gorączkowych i zatruć. Przyspiesza wydalanie wielu ksenobiotyków i metabolitów endogennych.
Zalecany jest napar (1 łyżka na 1 szklankę wrzącej wody). Pić 4 razy dziennie po 100 ml.

[Ismer]

Wiciokrzew jadalny -  jagoda kamczacka dostarcza cennych owoców, które zawierają antocyjany – 100-250 mg/100 g (cyjanidyna, delfinidyna, malwidyna, pelargonidyna, peonidyna), flawonoidy ok. 150 mg/100 g (rutyna, izokwercetyna), witamina C (30-50 mg/100 g), kwasy fenolowe ok. 160 mg/100 g (np. chlorogenowy, salicylowy, galusowy, kawowy, p-kumarowy, ferulowy), katechiny.

 

Sok i ekstrakty z owoców mają wpływ ochronny na wątrobę, tkankę nerwową (neuroprotektor) naczynia krwionośne, siatkówkę i naczyniówkę oka, przeciwcukrzycowe, przeciwzawałowe, antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe.
Poprzez wpływ przeciwrodnikowy, antyoksydacyjny, stabilizujący strukturę błon elementarnych mogą zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów.

Ważne jest działanie ochronne na trzustkę, wątrobę i serce oraz układ wieńcowy i hamowanie procesu agregacji trombocytów.

Poprawia przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, oczne i obwodowe. Rozszerza naczynia i zapobiega miażdżycy.

 

Wskazania do stosowania jagody kamczackiej (wiciokrzewu jadalnego):

- stany zapalne wątroby, trzustki i nerek; choroby wirusowe wątroby;

- nieszczelność i stany zapalne jelit;

- choroby degeneracyjne układu nerwowego;

- miażdżyca

- stany zapalne i zakrzepowe żył; zaburzenia krążenia ocznego, mózgowego, wieńcowego i w kończynach;

- stany zapalne i degeneracja siatkówki i naczyniówki oka; uszkodzenie rogówki i nerwu wzrokowego;

- choroba wieńcowa, zawały – i ich profilaktyka;

- cukrzyca,

- choroby nowotworowe,

- choroby alergiczne;

 

Preparaty:

świeże owoce, soki (100 g 1 raz dziennie, na czczo)

ekstrakty suche w kapsułkach (w handlu są wyciągi suche standaryzowane na zawartość antocyjanów: od 5 do  40%),

wino z owoców (1 raz dziennie kieliszek),

wyciąg z owoców na winie (1:5; 1 kieliszek dziennie),

nalewka na etanolu 30% (1:5 – 2 razy dziennie kieliszeczek).

 

Zastosowanie w kosmetologii:

jako inhibitory elastazy i kolagenazy, środki przeciwstarzeniowe, przeciwzmarszczkowe, przeciwzapalne, antyrodnikowe; ochronne przed promieniami UV i radioaktywnymi – doustnie i jednocześnie w kremach, tonikach, serum, balsamach.

[Ismer]

Wiciokrzew japoński – Lonicera japonica L. jest źródłem kwiatów – Flos Lonicerae japonicae.

W handlu są dostępne ekstrakty suche z kwiatów wiciokrzewu japońskiego, standaryzowane na zawartość kwasu chlorogenowego (25%).

 

Działanie fitofarmakologiczne kwiatów Lonicera japonica: hepatoprotekcyjne (ochronne na wątrobę), żółciopędne, lipotropowe, antybakteryjne, antyrodnikowe, antyoksydacyjne, przeciwalergiczne (przeciwhistaminowe), przeciwzapalne, ochronne na naczynia krwionośne, przeciwmiażdżycowe, immunostymulujące.

 

Wskazania do stosowania kwiatów Lonicera japonica: marskość i stłuszczenie wątroby, narażenie na czynniki uszkadzające trzustkę i wątrobę, zatrucia, choroby alergiczne, podatność na zakażenia bakteryjne i wirusowe, nadmiar cholesterolu i lipidów we krwi (hipercholesterolemia, hiperlipidemia).

 

Preparaty i dawkowanie:

1. Napar – Infusum Lonicerae japonicae: 2 łyżki rozdrobnionych suchych kwiatów zalać 1 szklanką wrzącej wody; odstawić pod przykryciem na 20 minut, przecedzić. Wypić w ciągu dnia w 2-3 porcjach.

W tradycyjnej medycynie chińskiej kwiat wiciokrzewu japońskiego (Jinyinhua) stosowane są w leczeniu chorób płuc, żołądka, serca, jelita grubego i wątroby. Zalecane przy owrzodzeniach zewnętrznych i wewnętrznych, stanach zapalnych oczu i piersi, ponadto przy infekcjach jelit, układu oddechowego. i pęcherza moczowego. W medycynie ludowej Chin stosowane są dawki (kwiaty) 10-15 g dziennie. Przygotowywany jest z nich napar.

 

Z Lonicera japonica pozyskiwane są też gałązki – Lonicerae Caulis (Rendongteng) zawierające fenolokwasy, saponiny, garbniki i fitosterole.

Odwar z takich łodyżek działa na płuca, jelito grube i żołądek.
W medycynie ludowej Chin zalecany jest w leczeniu chorób reumatycznych, wrzodów, stanów zapalnych skóry i piersi. Dawka łodyżek 10-30 g dziennie. Surowiec gotować 20 minut. 

 

Wiciokrzew brunatno-owłosiony – Lonicera fulvotomentosa Hsu et S. C. Cheng dostarcza do celów leczniczych kwiaty.

Surowiec zawiera kwas chlorogenowy, fitosterole, olejek eteryczny i saponiny trójterpenowe (fulvotomentoside = fulwotomentozydy). Saponiny odpowiadają sapindozydom i hederynie.

Napar z kwiatów działa ochronnie na miąższ wątroby, odkażająco, przeciwzapalnie i wykrztuśnie. Stanowi alternatywę dla bluszczu – Hedera helix L. Znakomity do leczenia nieżytów układu oddechowego.

Działa antybakteryjnie, przeciwwirusowo i fungistatycznie.

Wpływa uspokajająco i odtruwająco.

Zalecam preparaty i dawki jak z Lonicera caprifolium.

 

Gatunek Lonicera confusa De Candolle pochodzi z Chin. Kwiat Lonicera confusa DC często jest sprzedawany pod nazwą Jinyinhua, czyli Lonicerae Flos, podobnie jak kwiat Lonicera japonica.
Zawiera kwas chlorogenowy, beta-sitosterol, flawonoidy (rutyna, kwercytryna), saponiny.
Napar z kwiatu Lonicera confusa polecany jest w leczeniu czyraków (okłady, przemywanie, jednoczesne zażywanie doustne), owrzodzeń skórnych, bólu i obrzęku gardła, krwawych biegunek, przeziębienia i gorączki. Dawki jak Lonicera japonica.