Gorczyca

[Ismer]

Gorczyca to roślina z rodziny kapustowatych. Nasiona niektórych jej gatunków znalazły zastosowanie jako przyprawa oraz surowiec do wyrobu musztardy, a także - ze względu na właściwości zdrowotne - jako środek leczniczy w medycynie naturalnej.
Już Sumerowie wykorzystywali zdrowotne działanie gorczycy, lecząc nią zatrucia grzybami i uśmierzając bóle zębów czy brzucha. Z kolei starożytni Grecy i Rzymianie uważali gorczycę za afrodyzjak. Podobno Pitagoras zalecał stosowanie plastrów gorczycowych na rany pochodzące z ukąszeń węży i skorpionów. Natomiast w starożytnych Chinach papkę z mąki gorczycowej wyrobionej z miodem oraz wywarem z kwiatów lilii stosowano, by usunąć ze skóry piegi, przebarwienia i inne plamy na skórze.
Obecnie w ziołolecznictwie i w kuchni wykorzystuje się kilka rodzajów nasion gorczycy. Najpopularniejsza jest gorczyca biała (jasna, żółta - Sinapis alba), która odznacza się łagodnym - jak na gorczycę - smakiem.
Znacznie silniejszy smak ma gorczyca czarna (Brassica nigra), a najmocniejszy - gorczyca sarepska (brązowa, indyjska - Brassica juncea).

Jest cennym gatunkiem dla pszczół, zapewniającym pożytek w czerwcu. Miód gorczywowy jest jednak mniej słodki niż inne miody.

Gorczyca biała odznacza się sporą zawartością regulującego ciśnienie potasu, wzmacniającego kości i zęby fosforu oraz kojącej nerwy niacyny.

 

Gorczyca biała na dolegliwości żołądkowe.
Nasiona białej gorczycy zawierają 15-18 proc. śluzu w skórce i dzięki temu po zjedzeniu tworzą warstwę ochronną na błonie śluzowej żołądka. Tym samym zmniejszają stan zapalny, łagodzą bóle żołądka i chronią go przed podrażnieniem. W związku z tym wodny wyciągi z nasion gorczycy białej stosuje się w dolegliwościach układu pokarmowego, takich jak stany zapalne żołądka i jelit, nadkwasota, wrzody.

Całe nasiona, przyjęte w odpowiedniej dawce, pęcznieją w przewodzie pokarmowym, spulchniają masy kałowe w jelicie grubym i wywołują łagodny efekt przeczyszczający, dlatego są sprawdzonym środkiem na zaparcia.
Osobom zmagającym się z tą dolegliwością zaleca się pić odwar gorczycowy. Żeby go przygotować, należy 1 łyżkę całych nasion gorczycy zalać 1 szklanką letniej wody i, ogrzewając powoli, gotować 5 min. Odwar należy pić razem z nasionami w ilości 1/4-1/3 szklanki po jedzeniu.

Natomiast rozdrobnione nasiona białej gorczycy pobudzają nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawiają trawienie, dlatego zaleca się je przyjmować przy braku łaknienia czy niestrawności.

Ale z gorczycą, nawet białą, należy uważać przy stanach zapalnych dróg pokarmowych, gdyż może je zaostrzyć.

 

Gorczyca biała na zatoki.
Gorczyca to także sprawdzony środek na zapalenie zatok. Można się o tym przekonać, wsypując do woreczków uszytych z gęsto utkanego płótna nasiona gorczycy. Następnie należy je podgrzać (np. na patelni lub w piekarniku) i przyłóż do policzków i czoła. Nasiona nie mogą być za gorące, by nie poparzyły skóry. Gorczyca przyśpieszy udrożnienie dróg oddechowych. W zależności od potrzeb okłady można powtarzać nawet kilka razy dziennie. Gdy śluz zacznie spływać, należy delikatnie wydmuchać nos.

 

Gorczyca biała złagodzi bóle reumatyczne.
Nasiona białej gorczycy znalazły zastosowanie w medycynie ludowej także jako środek na bóle reumatyczne. Zaleca się przykładać na chore miejsca płócienne woreczki wypełnione nasionami. Można je pozostawić na noc lub nosić w ciągu dnia.

Jeżeli bóle dotyczą kończyn dolnych, należy włożyć stopy po kostki w nasiona gorczycy, a jeżeli ból jest umiejscowiony w kończynach górnych, należy umieścić dłonie w nasionach. Natomiast jeżeli ból jest umiejscowiony w kręgosłupie, to trzeba położyć się na nasionach rozsypanych na prześcieradle. Stosuje się ten sposób dwa razy dziennie po 10 min, stopniowo zwiększając ten czas do 30 min w ciągu 7-10 dni.

Poduszki, pasy, opaski woreczki i materace gorczycowe - wypełnione nasionami gorczycy - pod wpływem ciepła ludzkiego ciała zaczynają wydzielać promieniowanie, które łagodzi bóle reumatyczne i stany zapalne oraz napięcia mięśni.
Gorczycę wsypuje się do podłużnych pasów na kręgosłup, opasek na kolana czy specjalnych, grubo tkanych poduszek.
Woreczek z gorczycą nagrzany w piekarniku i przyłożony do skroni, udrożni drogi oddechowe w przypadku zapalenia zatok.

Olej z gorczycy białej - zastosowanie w kosmetyce.
Olej z białej gorczycy ma właściwości zmiękczające, nawilżające skórę. Ponadto zmniejsza jej łuszczenie się, dlatego jest polecany jako środek pielęgnujący cerę suchą, wymagającą regeneracji.
Olej można również wmasować we włosy i skórę głowy, by pozbyć się łupieżu czy zapobiec wypadaniu włosów. Olej z białej gorczycy można stosować w postaci czystej, bez rozcieńczania, lub jako składnik mieszanek z innymi olejami (np. migdałowym, awokado, jojoba).

 

Gorczyca czarna na gościec i bóle korzonków.
Współczesna fitoterapia poleca stosowanie w bólach reumatycznych także olejku gorczycowego, który jest otrzymywany z nasion gorczycy czarnej.
Jednak sam olejek gorczycowy ma działanie zbyt silne i powoduje powstawanie pęcherzy martwiczych na skórze, dlatego stosuje się go w postaci 2-procentowego roztworu spirytusowego, wchodzącego w skład różnych mazideł, np. w połączeniu z olejem kamforowym i olejkiem terpentynowym, które można wcierać nie tylko w bólach reumatycznych, lecz także w nerwobólach.

Rozdrobnione nasiona czarnej gorczycy również stosuje się (w formie okładów) w dolegliwościach reumatycznych - głównie w bólach gośćcowych (reumatoidalne zapalenie stawów) - a także w zapaleniu korzonków nerwowych i nerwobólach korzonkowych.
Warto wiedzieć, że dawniej nasiona gorczycy czarnej w postaci plastrów służyły jako środek pomocniczy w bólach mięśniowych, zapaleniu ścięgien, a nawet w odoskrzelowym zapaleniu płuc oraz w zapaleniu opłucnej.

Olej gorczycowy, produkowany głównie z gorczycy czarnej, dodawany jest do maści i innych preparatów, stosowanych np. przy reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz nerwobólach.

Gorczycę czarną należy stosować z umiarem.
Nasiona gorczycy czarnej rozszerzają podskórne naczynia krwionośne, wywołują miejscowe zaczerwienienie oraz uczucie intensywnego pieczenia.
Działanie to jest tak bardzo silne, że już po krótkim czasie może nastąpić uszkodzenie skóry z objawami stanu zapalnego, a nawet martwicy tkanek. Dlatego nie można ich trzymać na skórze dłużej niż kilka minut.
Z tego samego powodu nie stosuje się nasion czarnej gorczycy wewnętrznie - przy zbyt dużych dawkach przyjętych doustnie może wystąpić nadmierne przekrwienie błon śluzowych przewodu pokarmowego, a nawet uszkodzenie kłębków nerkowych i krwiomocz.
Długotrwałe przyjmowanie nasion gorczycy czarnej, a nawet za częste spożywanie dużych ilości zrobionej z niej ostrej musztardy, może prowadzić do uszkodzenia gruczołu krokowego i powstania wola tarczycy.
Natomiast nasiona gorczycy białej bardzo słabo drażnią skórę i nie wywołują zaczerwienienia ani uczucia gorąca lub pieczenia.
Nasiona gorczycy mogą też zmniejszać poziom cukru we krwi.

 

Gorczyca - zastosowanie w kuchni
Gorczyca biała ma umiarkowanie delikatny, lekko piekący smak, gorczyca czarna oraz gorczyca sarepska są ostrzejsze, bardziej wyraziste. Wykorzystuje się je do produkcji musztard o różnym stopniu ostrości.
W kuchni największą rolę pełni gorczyca biała, która jest używana do przyprawiania marynat, mięs i wędlin, ale wszystkie gorczyce nadają się jako przyprawy do aromatyzowania korniszonów, wzmacniania smaku wędlin i warzyw w occie.
Zmielone nasiona gorczycy to cenny dodatek do sosów, duszonych warzyw, mięs i zapiekanek.

W sprzedaży są także zmielone nasiona gorczycy białej, czyli musztarda w proszku. Stanowi ona doskonałą bazę do przygotowania domowej musztardy. Wystarczy dodać wodę, zioła lub inne przyprawy (wg uznania) i wymieszać. W barach sushi musztarda w proszku często jest stosowana jako dodatek do chrzanu wasabi.

 

Nasiona gorczycy białej służą do wyrobu musztardy francuskiej (łagodnej) oraz jako dodatek do niektórych marynat. Pasują również do kwaszonych i konserwowanych ogórków, kapusty, grzybów. Gorczyca jest niezastąpionym dodatkiem do grillowanych mięs i sosów, nadaje im wspaniały smak a także zapobiega ich psuciu.

Nasiona gorczycy czarnej wykorzystuje się do wyrobu ostrej musztardy (m.in. krymskiej) i jako przyprawę do mięsa. Jest również składnikiem Panch Phoron - popularnej pięcioskładnikowej mieszanki przypraw, w której skład wchodzą także kozieradka, koper, czarnuszka i kumin.

 

Gorczyca ma także dodatkowe właściwości: pozwala pozbyć się nieprzyjemnych zapachów. Dawniej zmiażdżone nasiona zalane wodą umieszczano w garnkach i innych pojemnikach (np. po kiszonkach).

 

źródło: poradnikzdrowie; notatki z wykładów.

[Frida]

Zbawienne działanie gorczycy na bóle reumatyczne i na zatoki potwierdzam. Mam poduszeczki gorczycowe i jest to jeden z najlepszych środków na łagodzenie bólu.