Jump to content
Sign in to follow this  
Ismer

Anyż

Recommended Posts

Ismer

Owoc anyżu gwiazdkowatego – Fructus Anisi stellati

 

Anyż gwiazdkowaty (gwiazdkowy) /ang. Star anise, niem. Sternanis/ – Illicium verum Hooker fil., czyli drzewko anyżowe (badian) pochodzi z południowej części Chin i północnej części Wietnamu; dziś uprawiany jest w Chinach, Indochinach, Japonii i na Filipinach.

Surowcem zielarskim i przyprawowym jest owoc – mieszek – Fructus Anisi stellati; dawniej Semen Badiani, Semen Anisi indici seu sinensis.

 

Działanie fitofarmakologiczne: rozkurczowe, wiatropędne, pobudzające wydzielanie soków trawiennych i procesy trawienia oraz wchłaniania substancji odżywczych, mlekopędne, fungistatyczne, bakteriobójcze, wykrztuśne i przeciwkaszlowe, mukolityczne.

 

Wskazania:

- zakażenia i stany zapalane układu oddechowego (kaszel, chrypka, zapalenie tchawicy i krtani, zapalenie oskrzeli i opłucnej)

- infekcje bakteryjne i grzybicze przewodu pokarmowego

- niestrawność

- niedostateczne wydzielanie mleka.

 

Zewnętrznie:

- nalewka i olejek do nacierania skóry przy skłonnościach do grzybicy, profilaktyka infekcji mykologicznych

- odpędzanie owadów i roztoczy.

 

Olejek i spirytus badianowy doustnie: jako środek pobudzający płciowo u mężczyzn i kobiet.

Dawkowanie

Sproszkowany surowiec 0,5-1 g 3 razy dziennie.

Napar badianowy: 1 łyżeczka rozdrobnionego surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka, można dodać miód. Pić 3-4 razy dziennie po 1/2-1 szklance naparu.

Olejek eteryczny badianowy: 4-5 kropli 3-4 razy dziennie.

Zewnętrznie do smarowania olejek 50-70%, rozcieńczony olejem winogronowym lub migdałowym.

Nalewka badianowa 1:5 na alkoholu 60-70%: 5 ml 3 razy dziennie.

Spirytus badianowy: 1 ml olejku eterycznego na 100 ml spirytusu 80-90%, zażywać 1-3 razy dziennie po 3 ml, ponadto do wcierania przy nerwobólach, bólach mięśni i stawów, profilaktycznie przeciwko grzybicom w okresie narażenia na zakażenie.

 

A w kuchni anyż stosuje się w mieszankach przyprawowych do pierników, dodaje się go do ciastek i cukierków, bardzo dobre i... trudno dostępne są karmelki anyżowe.

Można też zaparzyć herbatę lub kawę z dodatkiem gwiazdki anyżu.

Szczypta rozdrobnionego anyżu dodana do dowolnych ziół urozmaici ich smak, a poza tym dobrze działa na metabolizm.

Anyż wchodzi w skład Chińskiej Przyprawy Pięciu Smaków, której zadaniem jest harmonizacja energii yin i yang w pożywieniu. Oprócz anyżu w przyprawie mamy: pieprz syczuański, cynamon, goździki oraz nasiona kopru. Tak skomponowana mieszanka zawiera wszystkie podstawowe smaki (a zarazem żywioły): kwaśny (drzewo), gorzki (ogień), ostry (metal), słony (woda) i słodki (ziemia).

 

Świetne są anyżówki - wódki i nalewki anyżowe, jak np. grecka wódka Ouzo, turecka Raki, polska anyżówka, włoski likier Sambuca (na bazie kwiatów bzu czarnego, anyżu, kopru włoskiego oraz lukrecji)

 

Podobnie jak pączki goździka można również żuć anyż w celu dezynfekcji i odświeżenia jamy ustnej.

 

źródło: dr. H. Różański; notatki z wykładów i kulinarne.

  • Super 3
  • Thanks! 3

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ananda

Ogólnie anyż lubię, ale o czasu do czasu nachodzi mnie ogromna ochota na "coś z anyżem", to "coś to są przeważnie karmelki anyżowe, które nie są łatwe do zdobycia w sklepach. Albo ciasteczka z anyżem, też niepopularne w handlu :(

Nie wiem dlaczego ta oskoma się pojawia, ale mam podejrzenia :chytry: że u mnie chodzi o nadmiar śluzu.

 

@Ismer: czy anyż biedrzeniec też ma takie lub podobne właściwości?

  • Like 5

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ismer
W dniu 21.11.2019 o 14:23, Ananda napisał:

@Ismer: czy anyż biedrzeniec też ma takie lub podobne właściwości?

W zasadzie ma podobne działanie, głównie w działaniu na układ oddechowy i trawienny oraz jako środek mlekopędny lecz o tym będzie w kolejnym wpisie, gdyż to jest inna rodzina :) 

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ismer

Biedrzeniec anyż – Pimpinella anisum L.
Surowcem oficjalnym jest owoc – Fructus Anisi, pochodzący z gatunku Pimpinella anisum Linne, z rodziny Apiaceae (=Umbeliferae) - selerowate.
Owoce zawierają od 1 do 4% olejku eterycznego, ok. 18% białek, ok. 50% cukrów i 16% tłuszczów.
Głównym składnikiem olejku eterycznego jest trans-anetol (ok. 80-85%), ponadto zawiera cis-anetol, dianetol, estragol (metylochawikol), p-etoksyfenyloaceton, beta-kariofilen, kwas anyżowy, aldehyd anyżowy.
W owocach są obecne kumaryny (umbeliferon, skopoletyna), kwasy fenolowe (kwas chlorogenowy, kwas chinowy), beta-amyryna, stigmastrerol, glikozydy flawonoidowe (kwercetyna, rutyna, luteolina, izo-orientyna, izowiteksyna, apigenina).

 

Wyciągi z owoców anyżu pobudzają wydzielanie śluzu w układzie oddechowym i stymulują czynności sekrecyjno-absorpcyjne układu pokarmowego.

Mają wpływ wykrztuśny o rozszerzający oskrzela.
Wpływają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.
Hamują fermentację i procesy gnilne w jelicie grubym.
Znoszą wzdęcia i bolesne skurcze jelit.

Dianetol i fitosterole działają estrogennie.
Olejek wzmaga laktację (ma działanie mlekopędne).
Anetole hamują rozwój grzybów (w tym pleśniowych), oraz zmniejszają tworzenie mikotoksyn.

 

W medycynie ludowej anyż i olejek anyżowy to środek mlekopędny, wykrztuśny, przeciwbakteryjny, rozkurczowy, wiatropędny i poprawiający trawienie.

W dawnej medycynie owoc anyżu uznany był za lek moczopędny, napotny, pobudzający trawienie, wzmacniający żołądek, przeciwwzdęciowy i mlekopędny.
8-15 gram rozdrobnionych nasion na 1 l wody w formie odwaru polecano w osłabieniu żołądka i jelit, przeciwko wzdęciom i skurczom, przy nieżytach układu oddechowego, przy skąpym miesiączkowaniu, dla pobudzenia laktacji. Sproszkowane nasiona podawano przy czkawce. Napar i odwar do płukania jamy ustnej i gardła przy nieprzyjemnym zapachu, pleśniawkach, grzybowym pokryciu języka i zapaleniu jamy ustnej, dziąseł i gardła.
Olejek, spirytus, nalewkę anyżową do zwalczania wszawicy i świerzbowca.


Frakcje olejku eterycznego dodane do kosmetyków wpływają estrogennie i antyandrogennie, pobudzają krążenie krwi i limfy, hamują rozwój bakterii i grzybów.

Anyż i olejek anyżowy zabijają roztocze pasożytnicze.

Anyż może hamować łysienie androgenne (przez wpływ antyandrogenny i estrogenny, przeciwzapalny) i trądzik. Nasila wpływ przeciwtrądzikowy słońca, zwiększa wrażliwość na promienie słoneczne. 

 

Olejek eteryczny można spożywać w mleku i na miodzie w dawce 5-8 kropli 3 razy dziennie, ponadto do wcierania w klatkę piersiową i plecy oraz w stopy przy grypie, przeziębieniu i zapaleniu oskrzeli.
Ponadto do wcierania w stopy przy profilaktyce grzybicy.
Napar z owoców anyżu używany jest do przemywania skóry trądzikowej i płukania włosów przy łojotoku i łysieniu, a spirytus z olejkiem anyżowym do wcierania we włosy przy łysieniu, zakażeniu roztoczami i drożdżakami (grzybami).

 

Napar – Infusum Anisi:

1 łyżkę rozdrobnionych nasion zalać 1 szklanką wrzącego mleka lub wody; przykryć, odstawić na 20-30 minut, przecedzić, osłodzić do smaku syropem lub miodem. Pić 3 razy dziennie po 100 ml; w nieżycie układu oddechowego, przy kaszlu 100 ml 4 razy dziennie.

Nalewka – Tinctura Anisi:

1 część rozdrobnionych owoców na 3-5 cz. alkoholu 40-70%, wytrawiać 2-3 tygodnie, przecedzić. Zażywać 3-4 razy dziennie po 5 ml w mleku, na miodzie lub wodzie osłodzonej.

 

Olejek anyżowy pełni ważną rolę w przemyśle perfumeryjnym i kosmetycznym. Jest składnikiem likierów i wódek. Anyż to podstawa wódki – anyżówki.

 

I jeszcze kilka słów o anetolu:

Anetol – Anethol to 1-metoksy-4-(-propenyl) benzol, C10H12O, para-metoksypropenylobenzen; bezbarwne lub białe płatki o temp. topnienia ok. 22 stopni C. Temperatura wrzenia około 235 stopni C. W formie trans- jest składnikiem olejku anyżowego. Rozpuszcza się w alkoholach, benzenie, eterze, chloroformie. Nierozpuszczalny w wodzie. W gorącej wodzie bardzo słabo rozpuszczalny. Otrzymywany jest z olejku anyżowego lub syntetycznie z p-krezolu.

Anetol pod względem chemicznym jest fenolem. Dimerem anetolu jest dianetol, o silnych właściwościach estrogennych.

Anetol działa przeciwbólowo, sekretolitycznie (rozluźniająco na śluz). sekretomotorycznie (wzmaga czynności sekrecyjne błony śluzowej), antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo, wiatropędnie i przeciwfermentacyjnie.

Pobudza ruchy migawkowe nabłonka układu oddechowego. Rozszerza oskrzela i oskrzeliki.

Ma wpływ znieczulający i rozkurczowy na mięśnie gładkie.

Pobudza trawienie. Jest środkiem mlekopędnym. Przechodzi do mleka i oddziałuje na niemowlęta (wpływ wiatropędny i trawienny).

Działa wykrztuśnie.

Anethol hamuje wytwarzanie mikotoksyn przez grzyby z rodzaju Aspergillus. Odgania roztocze i owady, a przy kontakcie bezpośrednim zabija je.

 

Anetol występuje:
- w olejku anyżowym – Anise Oil (Oleum Anisi, Oleum Pimpinellae anisi) z gatunku biedrzeniec anyż – Pimpinella anisum. Trans-anethol stanowi 75-90% olejku (baldaszkowate – Umbelliferae = Apiaceae).

- w olejku anyżu gwiazdkowatego  Star Anise Oil, Oleum Illicii veri z gatunku badian właściwy = anyż gwiazdkowy – Illicium verum, z rodziny badianowatych – Illiciaceae. Olejek zawiera 80-90% trans-anetolu.

- w olejku koperkowym – Oleum Foeniculi (Fennel Oil), z gatunku koper włoski – Foeniculum vulgare, z rodziny baldaszkowatych – Umbelliferae = Apiaceae. Olejek zawiera 30-70% trans-anetolu (olejek koprowy gorzki) lub 80-90% trans-anetolu (olejek koprowy słodki).

- w olejku eterycznym perzu – Agropyrum repens (L.) Beauv. = Triticum repens L. = Elytrigia repens (L.) Desv. ex B.D.Jacks. zawiera około 6-7% trans-anetolu (trawy – Gramineae = Poaceae).

- jest również obecny w olejku eterycznym trybulowym – Oleum Anthrisci, z gatunku trybula ogrodowa – Anthriscus cerefolium (L.) Hoffm. oraz w olejku sasafrasowym –  Sassafras Oil, z gatunku sasafras lekarski – Sassafras albidum (Nutt.) Nees (rodzina wawrzynowate – Lauraceae).

 

źródło: dr. H.Różański

 

Z innych biedrzeńców surowcem zielarskim jest korzeń i sporadycznie ziele, a omówione są one tutaj: Biedrzeniec

  • Thanks! 3

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...